Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; plgContentJw_allvideos has a deprecated constructor in /var/www/html/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 18
  • bg1.JPG
  • bg2.jpg
  • bg3.JPG
  • bg4.jpg
  • bg5.JPG
  • bg6.JPG
  • bg7.JPG
  • bg8.JPG
  • bg9.JPG
  • bg10.JPG
  • bg11.JPG
  • bg12.JPG

Το Βαρόσι είναι η πρώτη χριστιανική συνοικία που δημιουργείται, ως εξέλιξη του βυζαντινού οικισμού που αναπτύχθηκε στο χώρο της ακρόπολης και της αρχαίας πόλης. Κατά την αρχαιότητα τα όρια της συνοικίας σχεδόν συνέπιπταν με τον προϊστορικό αγροτικό οικισμό, που από τον 4ο αιώνα π.Χ. εξελίχθηκε στην ακρόπολη της Έδεσσας, σημαντικής πόλης της αρχαίας Μακεδονίας, ενώ χαμηλότερα στους πρόποδες του βράχου στην περιοχή Λόγγος με την πυκνή βλάστηση βρισκόταν η κάτω πόλη.

Με τη σταδιακή εγκατάλειψη της κάτω πόλης κατά τους βυζαντινούς χρόνους η αρχαία ακρόπολη μεταμορφώθηκε στο "θεοφρούρητο" σύμφωνα με τις πηγές κάστρο των Βοδενών. Μετά την άλωση από τους Τούρκους στα 1385 ή στα 1389 και κυρίως μετά την απελευθέρωσή της το 1912 η Έδεσσα σταδιακά επεκτάθηκε και πήρε τη σημερινή της μορφή. Ο παλιός πυρήνας της κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας αποτέλεσε την πιο σημαντική ελληνική συνοικία με το όνομα Βαρόσι, τοπωνύμιο ιρανικής καταγωγής, γνωστό από διάφορες ελληνικές και ευρωπαϊκές πόλεις με το οποίο ορίζεται κέντρο πόλης, οχυρωμένο τμήμα πόλης ή και προάστιο.

Από τις μέχρι τώρα ανασκαφικές έρευνες στα οικόπεδα του Βαροσίου έχει έλθει στο φως η οχύρωση της αρχαίας ακρόπολης και τμήματα κτιρίων που χρονολογούνται σύμφωνα με τα ευρήματά τους από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι τον 6ο-7ο αιώνα μ.Χ. Αντίστοιχα ευρήματα υπάρχουν και από την περίοδο των βυζαντινών χρόνων (8ος-14ος αιώνα μ.Χ.). Τα πλέον αξιόλογα όμως μνημεία αυτής της περιόδου είναι οι επισκέψιμες εκκλησίες Κοίμηση της Θεοτόκου (Παλαιά Μητρόπολη) και ναός των Αγίων Πέτρου και Παύλου του 14ου αιώνα μ.Χ.

Σημαντικό κτίριο των μεταβυζαντινών χρόνων (15ος-20ος αιώνας μ.Χ.) είναι το Παρθεναγωγείο που κτίστηκε το 1877, δίπλα στο οποίο9 βρίσκεται και το Λαογραφικό Μουσείο. Οι παραδοσιακές τέλος κατοικίες αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα της μακεδονικής αρχιτεκτονικής. Το 1944 οι Γερμανοί (Ναζί) έκαψαν το μεγαλύτερο μέρος της συνοικίας επειδή λόγω της θέσης της χρησίμευε ως κέντρο των αντιστασιακών που εύκολα θα μπορούσαν να διαφύγουν στον κάμπο.

Περπατώντας ο επισκέπτης στους δρόμους του Βαροσίου, μπορεί να γνωρίσει την ιστορία και να απολαύσει τη φύση και τη φιλιξενία των κατοίκων της Εδεσσας, της πόλης των νερών.

Η πλατεία Βαροσίου, πίσω από τον μητροπολιτικό ναό της Εδεσσας Αγία Σκέπη, αποτελεί το συνδετικό κρίκο ανάμεσα στη σύγχρονη πόλη και στο διατηρητέο τμήμα της συνοικίας Βαρόσι που απλώνεται στα βόρειά της. Επιπλέον όμως αποτελεί το συνδετικό κρίκο της σύγχρονης ζωής με το ιστορικό παρελθόν της πόλης, όπως γίνεται φανερό από τα μέχρι τώρα ευρήματα των αρχαιολογικών ερευνών.

Με την ανασκαφική έρευνα αποκαλύφθηκαν οι διαδοχικές φάσεις του τείχους που περιέλαβε την αρχαία ακρόπολη και το βυζαντινό κάστρο της Εδεσσας και αποτελούσε ένα σημαντικό μνημείο της οχυρωματικής τέχνης, γνωστό από τους αρχαίους συγγραφείς.

Το παλιότερο τείχος αποκαλύφθηκε σε μήκος 17 περίπου μ. στο κέντρο του χώρου (στη διπλανή εικόνα δηλώνεται με κόκκινο χρώμα), και σε ύψος 5 μ., δυστυχώς αρκετά κατεστραμμένο από λιθωρυχίες για περισυλλογή δομικού υλικού, που χρησιμοποιήθηκε στην ανέγερση κτιρίων των νεότερων περιόδων. Εχει πλάτος 2,20 μ. και από το απείραχτο τμήμα του γίνεται φανερό ότι ήταν κατασκευασμένο με λιθοπλίνθους, που έφεραν διακοσμητική περιτένεια. Θεμελιώνεται σε βάθος 298 μ. από την επιφάνεια της θάλασσας και στο χώρο παλιότερου αγροτικού οικισμού. Η ανέγερσή του τοποθετείται στο τέλος του 4ου - αρχές 3ου αιώνα π.Χ. μετά την ανάδειξη της Εδεσσας σε πόλη, αστικό δηλαδή κέντρο. Είναι βέβαιη μία επισκευή του στα ελληνιστικά χρόνια.

Κατά τη διάρκεια της Pax Romana, της Ρωμαϊκής Ειρήνης, δηλαδή από τον 1ο-3ο αιώνα μ.Χ., εγκαταλείφθηκε και γι' αυτό το β' μισό του 3ου αιώνα μ.Χ. ήταν επιβεβλημένη η εκτεταμένη ανακατασκευή του, όταν η Εδεσσα, όπως και η υπόλοιπη Μακεδονία, κινδύνευσε από τις γοτθικές επιδρομές.

Κατά την ανακατασκευή χρησιμοποιήθηκαν οι πεσμένες παλιές λιθόπλινθοι και παχύ λευκό συνδετικό κονίαμα μαζί με τμήματα πήλινων πλίνθων και κεραμίδων στους αρμούς. Εσωτερικά του τείχους υπήρχαν τα κτίρια της ακρόπολης με διάφορα κινητά ευρήματα, ενώ εξωτερικά η τάφρος, όπου θα κυλούσαν για προστασία τα νερά του Εδεσσαίου ποταμού, αλλά και νεκροταφεία. Από τα νεκροταφεία προέρχονται διάφορες επιγραφές των ελληνιστικών-ρωμαϊκών-παλαιοχριστιανικών χρόνων, που βρέθηκαν εντοιχισμένες στις μεταβυζαντινές εκκλησίες της περιοχής.

Σε απόσταση 6-7 μ. εξωτερικά του τείχους εντοπίστηκε το παλαιοχριστιανικό προτείχισμα (4ος-6ος αιώνας μ.Χ.), πλάτους 2,40 μ. σε μήκος 20 μ. (δηλώνεται με πράσινο χρώμα). Το προτείχισμα έχει κατασκευαστεί με αργούς λίθους και κονίαμα για οχυρωματικούς λόγους, αλλά και για προστασία και καλύτερη διαχείρηση των νερών του Εδεσσαίου. Ανάμεσα στο τείχος και στο προτείχισμα αποκαλύφθηκαν αλλεπάληλες ενισχύσεις-επιδιορθώσεις(δηλώνεται με πορτοκαλί χρώμα). Μεταγενέστεραστα ύστερα βυζαντινά χρόνια, δηλαδή στον 13ο-14ο αιώνα μ.Χ., τοποθετείται η τελευταία οχυρωματική γραμμή, που αποκαλύφθηκε στο δυτικό άκρο της πλατεία (δηλώνεται με κίτρινο χρώμα). Εχει πλάτος 1,90 μ. και θεμελιώνεται σε βάθος 299. Χαρακτηριστική για την εποχή είναι η κατασκευή της με αργούς λίθους, συνδετικό λευκό κονίαμα και αλλεπάληλα τμήματα κεραμίδων και πλίνθων στους κάθετους αρμούς.

Μετά την άλωση της πόλης από τους Τούρκους στα 1385 ή στα 1389 και τον καταστρεπτικό σεισμό του 1395 η οχύρωση της Εδεσσας έπαψε να χρησιμοποιείται. Πάνω στο προτείχισμα κατασκευάστηκε ο ναός της Υπαπαντής (δηλώνεται με μπλε χρώμα) από τον οποίο έχει αποκαλυφθεί ο βόρειος και ο δυτικός τοίχος και το πλακοστρωμάνο δάπεδό του. Γύρω από το ναό υπήρχε νεκροταφείο.

Μετά την καταστροφή της Υπαπαντής από πυρκαγιά το 1823 κατασκευάστηκαν στην περιοχή παραδοσιακές κατοικίες (με γκρίζο χρώμα δηλώνονται τα θεμέλιά τους), που εγκαταλείφθηκαν και κατέπεσαν τη δεκαετία του 1960. Επίσης διανοίχτηκαν αποθέτες. Από ιδιοκτήτη των κατοικιών κατασκευάστηκε και το νεότερο εκκλησάκι της Υπαπαντής, απόδειξη της συνέχειας της μνήμης των κατοίκων της Εδεσσας.

Στην άκρη της συνοικίας Βαρόσι, βρίσκεται η περιοχή "Ψηλός Βράχος" με καταπληκτική θέα προς τις χρωματιστές κοιλάδες της Έδεσσας και της Πέλλας. Από εκεί μπορείτε να διακρίνετε τις πλαγιές του Βερμίου και τα γύρω χωριά, αλλά και την Αρχαία Πόλη και τη Ιερά Μονή της Αγ. Τριάδας.